Türkiye’de birinci neden hız, Avrupa’da ise yorgunluk
Gelişmiş Avrupa ülkeleri ile Türkiye arasındaki kaza dinamiklerini kıyaslayan Bilal Yeşil, Avrupa’da sürücü yorgunluğu ve dikkatsizliğin ilk sırada, hızın ise ikinci sırada yer aldığını; Türkiye’de ise tablonun tam tersi olduğunu ifade etti. Hız kavramının sadece yasal sınırları aşmak olmadığını vurgulayan Yeşil, yol, çevre ve hava koşullarına göre hızı ayarlamanın hayati önem taşıdığını belirtti.
Takograf manipülasyonları güvenlik sistemlerini devre dışı bırakıyor
Ticari araçlarda hız ve kilometreyi hesaplayan merkezin takograf olduğunu hatırlatan Yeşil, bu verilerin hız sabitleyici, çarpışma önleme, acil frenleme ve ESP gibi kritik sistemlere iletildiğini söyledi. Takografın doğru çalışmaması durumunda bu sistemlerin devre dışı kaldığını belirten Yeşil, şu tehlikeli duruma dikkat çekti:
- Hileli Müdahaleler: Araç hareket halindeyken takoğrafın hızını sıfır gösterecek şekilde sensör bağlantılarına müdahale edildiği, bu durumun hız sınırlandırıcıları işlevsiz kıldığı tespit edilmiştir.
- Son 28 Günlük İnceleme Şart: Bilirkişi raporlarında genellikle sadece son 1-2 günlük verilerin incelendiğini, sürücünün birikmiş yorgunluğunu görmek için mutlaka son 28 günlük çalışma verileri ile son 7 günlük saniye saniye hız bilgilerinin incelenmesi gerekmektedir.
Hızın fiziksel etkileri ve dengesiz yüklenme tehlikesi
Hız arttıkça sürücünün görüş alanının daraldığını, reaksiyon süresi ve durma mesafesinin uzadığını belirten Yeşil, hızdaki %10’luk bir artışın çarpma kuvvetinde yaklaşık %30’luk bir artışa neden olduğunu ifade etti. Ayrıca otobüslerde taşınan kargoların ağırlık merkezini kaydırarak devrilme riskini tetiklediğini vurguladı.
Fren ısınması ve denetimsiz merdiven altı servisler
Sık fren yapılması durumunda balataların 600 dereceyi aştıktan sonra tutma özelliğini yitirdiğini belirten Yeşil, hız sınırlandırması yapması gereken yetkili servisler yerine sosyal medyada açıkça ilan veren denetimsiz "merdiven altı" servislerin yeterince denetlenmediğini ifade etti.
Hız sınırında mevzuat çelişkisi: "Esas alınması gereken ab standardı 100 km/s"
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde otobüs hız sınırının 110 km/s olarak geçmesine karşın, Hız Sınırlandırıcı Direktifi ve AB mevzuatına göre bu sınırın 100 km/s olduğunu belirten Bilal Yeşil, yerel mevzuat ile AB mevzuatı çeliştiğinde uluslararası standartların ve AB mevzuatının esas alınması gerektiğini vurguladı.
Sürücü yorgunluğu alkolden daha büyük tehdit oluşturuyor
Konuşmasında sürücü yorgunluğunun ve bitkinliğin yarattığı büyük tehlikelere dikkat çeken Bilal Yeşil, uykusuzluğun reaksiyon süresini kritik düzeyde yavaşlattığını belirtti. Sürücülerin yeterince dinlenemediğini, aşırı çalışma saatlerine maruz kaldığını ve ekonomik krizin getirdiği zihinsel stresle baş etmeye çalıştığını ifade eden Yeşil, şu çarpıcı istatistikleri paylaştı:
- 17 Saat Uykusuzluk: Hiç uyumadan 17 saat çalışmak, 0.70 promil alkollü araç kullanmakla eşdeğer bir dikkat ve reaksiyon kaybı yaratıyor.
- 24 Saat Dinlenmesiz Çalışma: 24 saat boyunca dinlenmeden direksiyon sallamak ise 2.70 promil alkollü olma haliyle aynı sonucu doğuruyor.
- Bu durum, normal şartlarda 0.9 saniye olan reaksiyon süresini 2-3 saniyeye çıkarıyor. Saatte 80 kilometre hızla giden bir aracın 3 saniyede 240 metre yol kat ettiği düşünüldüğünde, bu gecikmenin kaçınılmaz kazalara zemin hazırladığı açıkça görülüyor.
Ekonomik kriz ve stres sürücünün dikkatini dağıtıyor
2018 yılından bu yana süregelen ekonomik koşulların sürücüler üzerinde ağır bir psikolojik baskı yarattığına işaret eden Yeşil, trafikte herkesin gergin olduğunu, sürücülerin evdeki geçim sıkıntısını ve borçlarını düşünmekten yola odaklanamadığını ifade etti.

Takograf kayıtları ve manipülasyon tehlikesi
Sektörde denetim mekanizmalarının etkin çalışmadığını belirten Yeşil, takograf kullanımına ve denetimlerine ilişkin şu aksaklıkları dile getirdi:
- Periyodik İnceleme Eksikliği: Mevzuata göre 28 günde bir (veya daha sık) indirilip incelenmesi gereken takograf kayıtlarının birçok firma tarafından düzenli olarak kontrol edilmediğini vurgulayan Yeşil, 2010 yılından bu yana sektörde olduğunu ancak bu kontrolleri hakkıyla yapan firma sayısının çok az olduğunu belirtti.
- Muayene Hileleri: Araç sahiplerinin doğru muayene yapan servisler yerine, manipülasyona açık veya hileli işlem yapan servisleri tercih edebildiğine dikkat çekti.
- Manipülasyonun Sonuçları: Takograflarda yapılan oynamaların kazaların üzerindeki perdeyi kaldırdığını, doğruluk ve dürüstlüğün sektörün en temel ihtiyacı olduğunu belirtti.
Yol kenarı dinlenme tesisleri yetersiz ve güvensiz
Sürücülerin dinlenme koşullarının hayati önem taşıdığını ancak mevcut altyapının yetersiz kaldığını söyleyen Bilal Yeşil, yol kenarı dinlenme tesislerinin pahalı, güvensiz ve hırsızlık riskine açık olduğunu belirtti.
- Sürücülerin araçlarını güvenle bırakamayacağı endişesiyle dinlenirken dahi zihnen yolda kaldığını vurgulayan Yeşil, devletin standartları belirlenmiş, güvenli ve yeterli sayıda dinlenme tesisi inşa etmesi gerektiğini kaydetti.
- Hareket Halindeki Araçta Dinlenme Yasak: Mevzuata ve AETR sözleşmesine göre hareket halindeki araçta günlük dinlenme yapılmasının yasak olmasına rağmen, park yeri bulunamaması nedeniyle sürücülerin acil durum şeridinde veya yasak alanlarda dinlenmeye mecbur bırakıldığına dikkat çekti. Bu durumun arkadan çarpma türü ağır kazalara yol açtığını belirten Yeşil, denetim birimlerinin park yetersizliğini göz önüne alarak yaklaşım sergilemesi ve bu konuda cezai haksızlıkların önlenmesi gerektiğini dile getirdi.
Çözüm önerileri ve kurumlara çağrı
Konuşmasının sonunda karayolu güvenliğinin artırılması ve sektörün iyileştirilmesi için somut öneriler sıralayan Bilal Yeşil, şu başlıkların altını çizdi:
- Mevzuat Güncellenmesi: 2010 yılından bu yana eksikliği hissedilen, dört başı mamur ve çelişkisiz bir çalışma mevzuatının acilen hayata geçirilmesi gerekiyor.
- Mobil Denetimler: Ulaştırma Bakanlığı'nın, Almanya örneğinde olduğu gibi otobanlarda ve yollarda mobil elektronik sistemlerle anlık denetimler gerçekleştirmesi şart.
- Teknoloji ve Eğitim: Araçlardaki yorgunluk algılama kameraları, hız sınırlayıcılar ve kaza önleyici sistemlerin nasıl kullanılacağı konusunda sürücülere kapsamlı eğitimler verilmeli; devlet bu eğitimleri alan firmaları teşvik kapsamına almalıdır.
- Bürokrasinin Azaltılması: Sürücü yetiştirme süreçlerindeki bürokratik engeller ve maliyetler düşürülerek nitelikli personel açığı kapatılmalıdır.
Bilal Yeşil, hızın sadece zaman kaybına yol açabileceğini ancak yorgunluğun hem "süründürdüğünü" hem de öldürdüğünü belirterek tüm paydaşları sorumluluk almaya davet etti.




